Afyonkarahisar Kalesi, yalnızca bir savunma yapısı olmanın ötesinde, tarih boyunca pek çok efsane ve hikayeye ev sahipliği yapmış bir simgedir. Bölgede yaşayan halkın kültürel mirası ve efsaneleriyle dolu olan bu kale, geçmişte birçok medeniyetin izlerini taşırken, günümüzde de ziyaretçilerini tarihin derinliklerine götürmektedir. Kalenin etrafında şekillenen efsaneler, onun önemini ve büyüsünü daha da artırmaktadır.

Afyonkarahisar Kalesi'nin bazı hikayeleri:

• Hz. Ali ve Düldül'ün ayak izi: Hz. Ali, Düldül'ün üzerinde Afyonkarahisar'a gelir, Hıdırlık Dağı'nda konaklar ve kaleye atlar; Düldül'ün ayak izi ve Hz. Ali'nin parmak izleri hala görülebilmektedir.
• Battal Gazi: Battal Gazi, kaleyi kuşatırken kale komutanının kızı ona aşık olur ve Battal Gazi'yi uyarmaya çalışır, ancak başarılı olamaz; bu olay Battal Gazi'nin ölümüne yol açar.
• Çavuş Dede: Türk birliğinin su ihtiyacı için Çavuşbaşı, Yağdan Kayalıkları'na gider, kılıcını kayaya vurarak su çıkarır ve orduyla kaleyi alır; Çavuşbaşı bu çatışmada şehit düşer.
• Dilek ve kısmet: Evlenmek isteyen kızlar, kısmet dilemek için kaleye çıkar ve belirli ritüelleri gerçekleştirir.

Kale, Hitit, Frig, Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine tanıklık etmiştir.