Alabanda Antik Kenti, Anadolu'nun tarihi derinliklerinde yer alan ve birçok medeniyete ev sahipliği yapmış bir yerleşim alanıdır. Bu antik kent, yalnızca mimarisi ve kalıntılarıyla değil, aynı zamanda geçmişteki siyasi ve kültürel değişimlerin izlerini taşımasıyla da dikkat çekmektedir. Zaman içinde Hititler'den Bizans'a, ardından Türk hakimiyetine kadar uzanan zengin bir geçmişe sahiptir. Alabanda'nın tarihine dair yapılan kazılar, bu büyüleyici yerin gizemlerini gün yüzüne çıkarmaya devam etmektedir.

Alabanda Antik Kenti'nin tarihi, 4000 yıl önceki Hitit İmparatorluğu zamanına kadar uzandığı düşünülmektedir. Alabanda hakkında ulaşılan ilk bilgiler ise Helenistik döneme aittir. Alabanda'nın tarihi şu şekilde özetlenebilir:

• MÖ 3. yüzyıl. Seleukos Kralı, kente Khrysor Antiokhia adını verir.
• MÖ 188. Apameia Barışı ile Rhodos idaresine geçince ismi tekrar Alabanda olur.
• MÖ 167. Bağımsızlığa kavuşur.
• MS 4. yüzyıl. Bizans hakimiyetine girer ve Aphrodisias Metropolitliğine bağlı bir piskoposluk merkezi olarak yaşam sürer.
• 11. yüzyıl. Türk egemenliği altına girer, Haçlı Seferleri ile el değiştirir.

Alabanda'da ilk para basımı, kentin Antiokheia Khrysaoreus olmasından kısa bir süre önce, MÖ 3. yüzyılda başlamıştır. Zaman zaman para basımı durdurulsa da Roma İmparatorluk döneminde de devam etmiştir. Paralar üzerinde uçan at (Pegasos) kabartmaları bulunmaktadır. Alabanda'da ilk kazılar 1905-1906 yıllarında Ethem Hamdi Bey tarafından yapılmıştır. 1999 yılından itibaren ise Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın izinleri ile Aydın Müze Müdürlüğü başkanlığında kazılar devam etmektedir.