Akalan Kalesi, tarihi derinliği ve mimari özellikleriyle dikkat çeken önemli bir yapıdır. Yüksek bir platonun yamacında konumlanan bu kale, çevresindeki doğal su kaynaklarıyla birleşerek stratejik bir savunma noktası oluşturur. Yapının boyutları ve inşa tekniği, dönemin mimari anlayışını yansıtırken, kullanılan malzemeler de kalenin estetik ve işlevselliğine katkıda bulunmuştur.

Akalan Kalesi'nin mimari özellikleri:

• Konum: Yüksek bir platonun ilk yamacına kurulmuştur. Kuzey, güney ve batıdan Karadere Çayı ve kollarıyla sınırlanmıştır.
• Boyutlar: Uzunluğu yaklaşık 350 metre, genişliği 50-70 metredir.
• Surlar: Yaklaşık 1 kilometre uzunluğunda ve 4-4,5 metre yüksekliğindedir. Surlar, topoğrafyaya uydurulmuş kayalar üzerine inşa edilmiştir ve eğimli yapıdadır.
• Girişler: Kuzeyde büyük, güneyde küçük iki giriş bulunmaktadır. Girişler, yuvarlak kulelerle desteklenmiştir.
• Malzeme: Terracotta (pişmiş toprak) mimari kaplama plakaları, çatı kiremitleri ve akroter parçaları kullanılmıştır. Ahşap mimari de kullanılmış olabilir.
• Kiklopien Duvarlar: Kale, kiklopien ve yarı kiklopien duvar örgüsüyle inşa edilmiştir.
• Höyük: Kalenin ortasında höyük olduğu tahmin edilen bir yükselti bulunmaktadır.

2022 yılında yapılan araştırmalarda kerpiç kalıntılar da tespit edilmiştir.